Een slechte psycholoog

Column | Jelena Stevic | Psycholoog | Focus GGZ Amsterdam

Laatst was ik op een barbecue feestje van de voetbalvereniging van mijn zoon. Daar waren allerlei soorten mensen en dan valt soms de vraag wat voor werk je doet. Meestal geef ik hier vaag antwoord op om opmerkingen zoals ‘oh dan kijk je vast zó door me heen’ en ‘neem je dat niet mee naar huis al die verhalen?’ te voorkomen. Soms geef ik wel antwoord omdat het op dat moment oke lijkt om wat over mijn werk te vertellen. Zo dus ook op het genoemde feestje en inderdaad kwam er de vraag hoe ik alles wat er besproken wordt in de kamer niet mee naar huis neem. Ik deed een poging hier iets over uit te leggen, dit kwam neer op het idee dat het als psycholoog (naar mijn mening) belangrijk is om te luisteren naar de manier waarop iemand het verhaal vertelt in plaats van in alle sessies de details te onthouden. De reactie die hierop volgde was: ‘maar dan ben jij toch een hele slechte psycholoog?!’…

Wat is een goede psycholoog?

Er waren twee dingen interessant aan deze opmerking: 1: de reactie die het bij mij opriep en 2: de vraag: wat is een ‘goede’ psycholoog eigenlijk? en wat is dan een ‘slechte’? Ik vond het leuk (en achteraf inspirerend!) om deze vragen aan mijn collega’s voor te leggen.

Om antwoord te geven op het eerste interessante fenomeen wat de opmerking over de slechte psycholoog bij mij opriep: er worden zoveel emotionele, cognitieve en lichamelijke processen geactiveerd bij boven genoemde opmerking dat dit moeilijk te vatten is in een blog. Wat wel te vatten is, is dat dit precíes is waar mijn verhaal tegen de beste mevrouw over ging, dat vond ik interessant om te zien.

Ik vond dit een thema om breder te trekken en was benieuwd naar wat collega’s hierover denken. Een aantal antwoorden op de vraag wat kenmerken zijn van een goede psycholoog:

  • Een goede psycholoog is iemand die eigen oordeel kan parkeren, nieuwsgierig kan blijven en intentie heeft om te snappen wat er gebeurt in de binnenwereld van de client. Als dit niet lukt dient de therapeut te reflecteren op zichzelf om dit te onderzoeken.
  • De therapeut legt de verantwoordelijkheid voor het proces bij de client en laat de mensen zelf tot een oplossing te komen en krijgt hiermee toestemming om te confronteren. Een belangrijke houding hierbij is om voortdurend de overeenstemming te checken over deze toestemming.
  • Een goede psycholoog heeft niet te veel en niet te weinig sympathie en empathie. Hij of zij moet zorgen dat hij goed kan blijven reflecteren, nadenken en teruggeven. Ook bij negatieve tegenoverdracht is het belangrijk toch sympathie te blijven houden.
  • Een goede therapeut is iemand die zijn taak serieus neemt (begrip voor wat er met iemand aan de hand is en op de juiste manier iemand kan laten ontdekken hoe die daar zelf mee om kan gaan). Dat een therapeut altijd empathisch moet zijn is geneuzel. Bovendien dient de therapeut kritisch te zijn naar deze taak (ben ik nog wel het juiste aan het doen? Wat gebeurt er in de kamer aan projecties, betrokkenheid van beide partijen, overdracht etc.).

En wat is volgens het panel een slechte psycholoog?

De een zegt dat het uit den boze is om verantwoordelijkheid voor het proces van de client te nemen jezelf hiervoor verantwoordelijk te maken. Hiermee leert de client dat als hij/zij ergens niet uitkomt het door iemand anders wordt opgelost. Volgens een andere collega is een slechte psycholoog iemand die maar wat doet, alleen op gevoel behandelen zonder theoretisch kader (de huis-tuin-en-keuken-psycholoog).

Een overeenkomst is dat de rolverdeling in de therapie duidelijk moet zijn, het moet helder zijn wie eigenaar is van de therapie en wie de therapie ‘leidt’ en kritisch naar het proces kijkt. Het is belangrijk om te kijken naar de verwachtingen van de therapie, voor zowel client als therapeut.

Om terug te komen op de vraag wat een goede en wat een slechte therapeut is: dit is niet een vraag om in een korte tekst antwoord op te geven en is überhaupt een groot grijs gebied. Wel zijn mijn collega’s en ik het erover eens dat dit in ieder geval geen onderwerp is wat tijdens de studie psychologie aan bod komt, maar je vooral in de praktijk leert (met geluk tref je een goede ervaren psychotherapeut die hier een helder idee over heeft en je hier iets over kan leren, en waarschijnlijk ook iets vindt van dit stuk over een ingewikkeld onderwerp…).I

In professionele zin zijn er duidelijke verwachtingen en kaders voor de therapie. Wat vooral belangrijk lijkt is om dit voor zowel cliënt als therapeut duidelijk te hebben en dat beide partijen daar verantwoordelijkheid voor dienen te nemen om een samenwerking aan te kunnen gaan. De verantwoordelijkheid gaat over meerdere lagen, zowel op inhoudelijk als op proces niveau. Therapie gaat immers over het onderzoeken van de binnenwereld van de cliënt met alle gevoelens, gedachten en lichamelijke gewaarwordingen die daarbij horen, met als doel zichzelf beter te leren begrijpen. Het zou frappant zijn als we dat als therapeuten niet de verantwoordelijkheid zouden nemen om dit zelf ook te doen.

Foutje gezien? Mail ons. We zijn je dankbaar!

 

DELEN