Een slechte psycholoog

Column | Jelena Stevic | Psycholoog | Focus GGZ Amsterdam

Laatst was ik op een barbecue feestje van de voetbalvereniging van mijn zoon. Daar waren allerlei soorten mensen en dan valt soms de vraag wat voor werk je doet. Meestal geef ik hier vaag antwoord op om opmerkingen zoals ‘oh dan kijk je vast zó door me heen’ en ‘neem je dat niet mee naar huis al die verhalen?’ te voorkomen. Soms geef ik wel antwoord omdat het op dat moment oke lijkt om wat over mijn werk te vertellen. Zo dus ook op het genoemde feestje en inderdaad kwam er de vraag hoe ik alles wat er besproken wordt in de kamer niet mee naar huis neem. Ik deed een poging hier iets over uit te leggen, dit kwam neer op het idee dat het als psycholoog (naar mijn mening) belangrijk is om te luisteren naar de manier waarop iemand het verhaal vertelt in plaats van in alle sessies de details te onthouden. De reactie die hierop volgde was: ‘maar dan ben jij toch een hele slechte psycholoog?!’…

Wat is een goede psycholoog?

Er waren twee dingen interessant aan deze opmerking: 1: de reactie die het bij mij opriep en 2: de vraag: wat is een ‘goede’ psycholoog eigenlijk? en wat is dan een ‘slechte’? Ik vond het leuk (en achteraf inspirerend!) om deze vragen aan mijn collega’s voor te leggen.

Om antwoord te geven op het eerste interessante fenomeen wat de opmerking over de slechte psycholoog bij mij opriep: er worden zoveel emotionele, cognitieve en lichamelijke processen geactiveerd bij boven genoemde opmerking dat dit moeilijk te vatten is in een blog. Wat wel te vatten is, is dat dit precíes is waar mijn verhaal tegen de beste mevrouw over ging, dat vond ik interessant om te zien.

Ik vond dit een thema om breder te trekken en was benieuwd naar wat collega’s hierover denken. Een aantal antwoorden op de vraag wat kenmerken zijn van een goede psycholoog:

  • Een goede psycholoog is iemand die eigen oordeel kan parkeren, nieuwsgierig kan blijven en intentie heeft om te snappen wat er gebeurt in de binnenwereld van de client. Als dit niet lukt dient de therapeut te reflecteren op zichzelf om dit te onderzoeken.
  • De therapeut legt de verantwoordelijkheid voor het proces bij de client en laat de mensen zelf tot een oplossing te komen en krijgt hiermee toestemming om te confronteren. Een belangrijke houding hierbij is om voortdurend de overeenstemming te checken over deze toestemming.
  • Een goede psycholoog heeft niet te veel en niet te weinig sympathie en empathie. Hij of zij moet zorgen dat hij goed kan blijven reflecteren, nadenken en teruggeven. Ook bij negatieve tegenoverdracht is het belangrijk toch sympathie te blijven houden.
  • Een goede therapeut is iemand die zijn taak serieus neemt (begrip voor wat er met iemand aan de hand is en op de juiste manier iemand kan laten ontdekken hoe die daar zelf mee om kan gaan). Dat een therapeut altijd empathisch moet zijn is geneuzel. Bovendien dient de therapeut kritisch te zijn naar deze taak (ben ik nog wel het juiste aan het doen? Wat gebeurt er in de kamer aan projecties, betrokkenheid van beide partijen, overdracht etc.).

En wat is volgens het panel een slechte psycholoog?

De een zegt dat het uit den boze is om verantwoordelijkheid voor het proces van de client te nemen jezelf hiervoor verantwoordelijk te maken. Hiermee leert de client dat als hij/zij ergens niet uitkomt het door iemand anders wordt opgelost. Volgens een andere collega is een slechte psycholoog iemand die maar wat doet, alleen op gevoel behandelen zonder theoretisch kader (de huis-tuin-en-keuken-psycholoog).

Een overeenkomst is dat de rolverdeling in de therapie duidelijk moet zijn, het moet helder zijn wie eigenaar is van de therapie en wie de therapie ‘leidt’ en kritisch naar het proces kijkt. Het is belangrijk om te kijken naar de verwachtingen van de therapie, voor zowel client als therapeut.

Om terug te komen op de vraag wat een goede en wat een slechte therapeut is: dit is niet een vraag om in een korte tekst antwoord op te geven en is überhaupt een groot grijs gebied. Wel zijn mijn collega’s en ik het erover eens dat dit in ieder geval geen onderwerp is wat tijdens de studie psychologie aan bod komt, maar je vooral in de praktijk leert (met geluk tref je een goede ervaren psychotherapeut die hier een helder idee over heeft en je hier iets over kan leren, en waarschijnlijk ook iets vindt van dit stuk over een ingewikkeld onderwerp…).I

In professionele zin zijn er duidelijke verwachtingen en kaders voor de therapie. Wat vooral belangrijk lijkt is om dit voor zowel cliënt als therapeut duidelijk te hebben en dat beide partijen daar verantwoordelijkheid voor dienen te nemen om een samenwerking aan te kunnen gaan. De verantwoordelijkheid gaat over meerdere lagen, zowel op inhoudelijk als op proces niveau. Therapie gaat immers over het onderzoeken van de binnenwereld van de cliënt met alle gevoelens, gedachten en lichamelijke gewaarwordingen die daarbij horen, met als doel zichzelf beter te leren begrijpen. Het zou frappant zijn als we dat als therapeuten niet de verantwoordelijkheid zouden nemen om dit zelf ook te doen.

Foutje gezien? Mail ons. We zijn je dankbaar!

 

DELEN

Lees meer

Zelfzorg

Column | Jelena Stevic | Psycholoog | Focus GGZ Amsterdam

Zelfzorg. Zelfzorg? Zelfzorg! Zelfzorg..

Een veel besproken onderwerp de laatste tijd en het klink zo makkelijk: zorgen voor jezelf. Maar wat is het concreet, wat is het voor jou en waar haal je de tijd vandaan met werk, sociaal leven, partner, een gezin? En waarom zou je het doen? Wat zijn de gevolgen van het niet goed zorgen voor jezelf? Welke vorm van zelfzorg past bij jou? Allemaal vragen die goed zijn om jezelf te stellen en waarvan we allemaal weten dat het belangrijk is, maar juist de vragen zijn die we overslaan of slechts vaag op antwoorden.

Weten en voelen

Ik schrijf nu over dit onderwerp omdat ik het in het algemeen belangrijk vind om goed voor mijzelf te zorgen, maar zeker ook als therapeut waarin je elke sessie weer je denk- en emotionele vermogen uitleent aan degene die tegenover je zit. Bovendien is het idee dat we een bepaald voorbeeld kunnen zijn voor degene aan de andere kant van de spreekkamer (of voor onze kinderen, collega’s etc..). Ook vind ik dit onderwerp nu relevant vanwege de enorme verandering in werk- en thuisomgeving die we vanwege de COVID-19 situatie hebben doorgemaakt de afgelopen maanden. Juist dan is het belangrijk te weten en te voelen wat je nodig hebt om goed voor jezelf te zorgen. 

Mijn idee is dat wij pas de noodzaak van bepaald gedrag inzien wanneer het écht niet anders kan. Dan begrijp je namelijk pas waarom je iets doet en wat de consequenties zijn van een niet helpende eigenschap. Daarnaast is het zo dat ook niet-helpend gedrag ons iets brengt, anders zouden we er al lang mee opgehouden zijn. Het kan dus handig zijn om dit voor jezelf te onderzoeken. Een voorbeeld uit mijn eigen praktijk: op een drukke dag met veel cliënten achter elkaar en weinig pauze ben ik elke sessie weer ingetuned op de doelen van de cliënt en denk daar actief over mee. Mijn eigen doelen (misschien zelfzorg verbeteren?) bedenk ik me pas aan het einde van de dag, wanneer ik de prijs al heb betaald. Het kunnen hele kleine dingen zijn, zoals voldoende water drinken of opstaan van mijn werkplek. 

Jelena_Stevic_Psycholoog_Amsterdam
Jelena Stevic, Psycholoog bij Focus GGZ Amsterdam

Mijn visie

In mijn visie kan iedereen zijn of haar eigen zelfzorg vraagstuk indelen in twee niveau’s: gedrag en gevoel. Het gedragsmatige stuk heb ik hierboven al kort besproken, dit gaat namelijk over wat je kan doen om goed voor jezelf te zorgen. Welk gedrag bijdraagt aan een betere zelfzorg is persoonlijk, maar er is ook een gemene deler: tijd. Voldoende tijd besteden aan jezelf is wel een belangrijke voorwaarde. Daarnaast kun je kijken naar welke dingen jou blij maken? Wat heeft je lichaam nodig? Rust of juist beweging? Voorbeeld uit de dagelijkse praktijk: ik werk in een team met veel verschillende persoonlijkheden, waarbij de een graag even een power nap doet van 10 minuten en de ander het prettig vindt om even te dansen of collega’s op te zoeken.

Om een richting voor jezelf te bepalen en te weten wat bij jou past zul je op gevoelsniveau onderzoek kunnen doen bij jezelf. Wat voel je? Waar voel je dit in je lichaam? Elke emotie wordt gevoeld in ons lichaam en elke emotie heeft een functie. Als je dit bij jezelf eenmaal doorhebt (en dat kun je leren in therapie bij Focus GGZ ;-)), kun je een ‘zelfzorg-koers’ bepalen. Dit geldt natuurlijk niet alleen voor zelfzorg maar voor alles in ons leven, emoties helpen je bij het bepalen van jouw koers overall. Als je bijvoorbeeld gespannen bent, dan zul je dit doorgaans voelen aan onrust in je buik, tintelende of koude handen en voeten en een ‘mistig’ hoofd. In zo’n situatie geeft je lichaam aan ontspanning nodig te hebben. Een ontspanningsoefening van vijf minuten kan al een groot verschil maken in je spanningsniveau en dus in de rest van de dag. Wanneer de spanning gezakt is, is de mist ook verdwenen en kun je weer helder nadenken of de eerder genoemde koers. Een ander voorbeeld: verdriet heeft als functie om ons te verbinden met anderen. Wanneer je dus verdriet voelt is het juist zaak om iemand op te zoeken en te delen wat jou verdrietig maakt. Dit is kort uitgelegd maar geeft weer op welke manier je aan je lichaam kan voelen wat er nodig is voor jou om vervolgens je zelfzorg strategie hierop in te richten.

Tot slot…

Tot slot is het allerbelangrijkste natuurlijk dat je zelf ook iets wilt veranderen in jouw zelfzorg. Dit klinkt misschien vanzelfsprekend en toch is het zo dat gehaast de dag door gaan zonder stil te staan bij hoe het met onszelf gaat ook iets brengt, bijvoorbeeld door te verbeteren wat je niet wilt zien. Misschien is datgene waarbij je stilstaat pijnlijk? Of zegt het je iets wat je misschien wel weet maar niet onder ogen wil komen. Anyhow, goed voor jezelf zorgen kan relaxed zijn én je leert jezelf beter kennen.

Kort samenvattend zijn de stappen voor een verandering in jouw zelfzorg:

Wil het
Maak Tijd
Voel
Doe

Foutje gezien? Mail ons. We zijn je dankbaar!

 

DELEN

Lees meer